Kulak Ağrısı

Kulak ağrısı (otalji) iki ana grupta incelenir. Primer otalji (kulak kaynaklı): orta kulak iltihabı, dış kulak yolu iltihabı (yüzücü kulağı), östaki tüpü disfonksiyonu, kulak kiri tıkanıklığı, kulak zarı yırtılması, kulak yabancı cismi. Sekonder otalji (yansıyan ağrı): sinüzit, diş enfeksiyonları, çene eklemi (TME) bozuklukları, bademcik iltihabı, farenjit, ağız içi yaralar, gırtlak ve yemek borusu hastalıkları. Yetişkinlerin yaklaşık %50'sinde kulak ağrısı yansıyan tipte olup, kulağın kendisinde sorun yoktur.

Kulak ağrısı için ilk müdahalede şunlar yapılabilir: ılık (kaynamış soğutulmuş) suyla ıslatılmış temiz bez ile sıcak kompres uygulamak (10-15 dakika), reçetesiz ağrı kesici (ibuprofen, parasetamol) almak, kulağı kuru tutmak, baş yastıkla yüksek tutarak yatmak, sigara dumanından uzak durmak. KESİNLİKLE pamuk çubuğu, sıvı yağ veya bitkisel karışımları kulağa damlatmayın. 48 saat içinde geçmezse, ateş, akıntı veya işitme kaybı varsa derhal KBB uzmanına başvurun.

Çocuklarda kulak ağrısı için: yaşa uygun parasetamol veya ibuprofen şurup (hekim önerisiyle ve dozajına dikkat edilerek), sıcak (ılık) bez ile kulak üzerine kompres, başı yüksek tutarak uyutma (östaki drenajı), bol sıvı tüketimi, dumanlı ortamdan uzak tutma. Antibiyotik mutlaka hekim reçetesiyle alınmalıdır. 0-2 yaş çocuklar, 48 saatten uzun süren ağrılar, ateş eşlik eden durumlar derhal hekime götürülmelidir. Kendi kendine antibiyotik vermek tehlikelidir.

Sağ kulak ağrısı (tek taraflı kulak ağrısı) sıklıkla şu nedenlerden kaynaklanır: sağ orta kulak iltihabı, sağ dış kulak yolu iltihabı, sağ östaki tüpü tıkanıklığı, sağ tarafta sinüzit (özellikle maksiller sinüs), sağ tarafta diş enfeksiyonu (özellikle alt 20'lik diş), sağ çene eklemi (TME) sorunu, sağ bademcik iltihabı. Tek taraflı, geçmeyen kulak ağrısı bazen ciddi nedenlerin (yansıyan tümör ağrısı dahil) belirtisi olabilir; mutlaka KBB değerlendirmesi gerekir.

Otalji, tıp dilinde "kulak ağrısı" anlamına gelen genel bir terimdir. İki ana tipte incelenir: Primer otalji - kulak yapılarından (dış, orta veya iç kulak) kaynaklanan ağrılar. Sekonder otalji - kulak dışı yapılardan kulağa yansıyan ağrılar (yansıyan otalji). Yetişkinlerde sekonder otalji oranı %50'ye yakındır ve sıklıkla diş, çene, sinüs veya boğaz kaynaklıdır. Otalji başlı başına bir hastalık değil, altta yatan sorunun belirtisidir.

Kulak ağrısının süresi nedene göre değişir. Üst solunum yolu enfeksiyonuna bağlı hafif ağrı 3-5 gün içinde geçer. Akut orta kulak iltihabı uygun antibiyotikle 5-7 günde, dış kulak yolu iltihabı kortikosteroid damlalarla 7-14 günde iyileşir. Östaki tüpü disfonksiyonuna bağlı ağrı 1-3 hafta sürebilir. Yansıyan ağrılarda (diş, çene, sinüzit) altta yatan neden tedavi edilince ağrı kendiliğinden geçer. 7 günden uzun süren kulak ağrısı için mutlaka KBB değerlendirmesi gerekir.

Geçmeyen kulak ağrısı (2 haftadan uzun süren) ciddi bir uyarı işaretidir ve mutlaka değerlendirilmelidir. Tehlikeli olabilen durumlar: kronikleşmiş orta kulak iltihabı, mastoidit, kolesteatom, kulak zarı perforasyonu, malign eksternal otit (özellikle diyabetiklerde), nadir vakalarda gizli tümörler (boğaz, dil kökü, gırtlak). Geçmeyen tek taraflı kulak ağrısı, akıntı, kanama, işitme kaybı veya yüz felci eşlik ediyorsa derhal hekime gidilmelidir.

Kulak ağrısı tedavisinde kullanılan ilaçlar nedene göre değişir. Ağrı kesici/ateş düşürücü: parasetamol, ibuprofen. Antibiyotik (hekim reçetesi ile): orta kulak iltihabında amoksisilin, dış kulak iltihabında siprofloksasin damla. Kortikosteroid kulak damlaları: dış kulak iltihabında. Dekonjestan: östaki tüpü tıkanıklığında. Antihistaminik: alerjik nedenlerde. KESİNLİKLE hekime danışmadan antibiyotik kullanmayın; yanlış antibiyotik direnç yaratır ve sorunu büyütür.

Şiddetli kulak ağrısı ACİL durum olabilir. Şu belirtilerden biri varsa derhal acil servise gidin: 39°C üzeri ateş, kulaktan kanlı veya iltihaplı akıntı, ani işitme kaybı, baş dönmesi ve kusma, ensede sertlik (menenjit şüphesi), yüz felci, bilinç bozukluğu. Beklerken: oturarak başı yüksek tutun, soğuk değil ılık kompres uygulayın, ağrı kesici alın, kulağa hiçbir şey damlatmayın. Çocuklarda 39°C ateş + şiddetli ağrı kombinasyonu acil müdahale gerektirir.

Yutkunurken artan kulak ağrısı en sık şu nedenlerden kaynaklanır: bademcik iltihabı (tonsillit), farenjit (boğaz iltihabı), östaki tüpü disfonksiyonu, peritonsiller apse, larenjit, dilkökü (lingual) iltihabı, çene eklemi (TME) sorunu. Östaki tüpü kulak ile burun arkasını birleştirdiği için boğazdaki iltihaplar kulağa yansır. Tek taraflı, şiddetli ve geçmeyen yutma ağrısı kulağa vuruyorsa, nadir de olsa boğaz/larinks kanseri akla gelmeli; mutlaka KBB değerlendirmesi gerekir.