Vertigo Krizinde Ne Yapmalı

Vertigo Nasıl Geçer?

Vertigonun nasıl geçeceği türüne bağlıdır. En sık görülen tip olan BPPV’de (kulak kristallerinin yerinden oynaması) baş dönmesi, etkilenen kanal belirlendikten sonra uygulanan yerleştirme manevralarıyla çoğu hastada bir ya da birkaç seansta düzelir. Vestibüler nöritte şikâyetler genellikle günler içinde hafifler, denge hissinin tam oturması haftaları bulabilir. Meniere hastalığında ataklar tuz kısıtlaması ve ilaç tedavisiyle azaltılmaya çalışılır. Vestibüler migrende tedavi migrene yöneliktir.

Bu nedenle “vertigo nasıl geçer” sorusunun ilk cevabı doğru tanıdır: KBB muayenesi ve denge testleri yapılmadan seçilen tedavi çoğu zaman sonuç vermez.

Vertigo Türüne Göre Nasıl Geçer?

• BPPV (kristal oynaması): Baş hareketiyle başlayan, saniyeler süren şiddetli dönme. Tedavisi yerleştirme manevralarıdır (Epley, Semont ya da manevra koltuğu). Çoğu hastada bir ya da iki seansta sonuç alınır. Manevradan sonraki ilk bir-iki gün ani baş hareketlerinden kaçınmak gerekir.
• Vestibüler nörit: Ani başlayan, saatlerce süren şiddetli baş dönmesi ve kusma. Akut dönemde bulantıya ve baş dönmesine yönelik kısa süreli ilaç, uygun hastalarda steroid verilir. Şikâyetler genellikle günler içinde azalır; denge şikâyeti sürerse vestibüler rehabilitasyon uygulanır.
• Meniere hastalığı: Ataklar halinde gelen baş dönmesi; kulakta dolgunluk, çınlama ve işitmede dalgalanma eşlik eder. Tuz kısıtlaması ve ilaç tedavisiyle atakların sıklığı ve şiddeti azaltılmaya çalışılır; yetersiz kalırsa kulak içi enjeksiyon gibi ileri seçenekler değerlendirilir.
• Vestibüler migren: Baş dönmesi migrenin bir parçasıdır. Tetikleyicilerden kaçınma ve migren tedavisiyle ataklar seyrekleşir.
• Labirentit (iç kulak enfeksiyonu): Enfeksiyona yönelik tedaviyle birlikte baş dönmesi ve bulantı kontrol altına alınır; işitme etkilenmişse ayrıca değerlendirilir.
• Santral (beyin kaynaklı) nedenler: Baş dönmesine konuşma bozukluğu, çift görme, yüzde kayma ya da kol-bacakta güçsüzlük eşlik ediyorsa beklenmemeli, acile başvurulmalıdır.

Vertigo Kendiliğinden Geçer mi, Ne Kadar Sürer?

BPPV ataklarının bir bölümü haftalar içinde kendiliğinden gerileyebilir. Buna rağmen beklemek yerine manevra tedavisi tercih edilir: sonuç çok daha hızlı alınır ve bu süre boyunca süren düşme riski ortadan kalkar.

Tek bir atağın süresi türe göre değişir. BPPV’de saniyelerle, Meniere hastalığında dakikalar ya da saatlerle, vestibüler nöritte günlerle ölçülür.

Baş dönmesi iki haftadan uzun sürüyorsa, tekrarlıyorsa ya da işitme kaybı, çınlama, kulakta dolgunluk eşlik ediyorsa muayene ertelenmemelidir.

Vertigo Krizinde Ne Yapmalı?

Vertigo krizi sırasında güvenli bir alana çekilmek ve hareketsiz şekilde durmak gerekir. Kriz sırasında en önemli nokta hareketsiz kalmaktır. Bu sırada stresli düşüncelerden uzak durmak önemlidir. Kriz sırasında kişi kendini telkin etmeli, krizin geçeceğini kendine söyleyerek psikolojik rahatlamalıdır. Bağışıklık sisteminin güçlendirilmesi, stresten uzak durmak ve sağlıklı beslenmek, vertigo krizinin meydana gelmesinde engelleyicidir. Bu nedenle kişilerin yaşam tarzlarına önem vermeleri gerekir. Kriz sırasında başınızı sabit tutup tek bir noktaya odaklanmaya çalışmak baş dönmenizin şidddetini azaltacaktır. Vertigo krizi sırasında yapmanız gereken en önemli noktalardan birisi  dikkatinizi nefesinize vererek sakinleşmektir. Bunun için öncesinde nefes egzersizleri yapmayı deneyebilirsiniz.

Vertigo Krizlerinin Meydana Gelmemesi için Ne Yapmak Gerekir?

Vertigo krizlerinin azaltılması vertigonun şekline göre değişiklik göstermektedir. Düzensiz uyku ve yeme alışkanlıkları olan kişiler daha sık vertigo krizi geçirir. Bu nedenle uzmanlar vertigo krizi geçiren kişilerin dinlenmelerine ve düzenli uykuya önem vermeleri gerektiğinin altını çizmişlerdir.  Vertigo krizi su az içen kişilerde daha sık görüldüğü gözlenmiştir. Kişiler gün içinde su ve sıvı tüketimini ideal seviyede yapmalıdır. Çok fazla kahve tüketmemeli, bunun yerine bitki çayları içilmelidir. Ayrıca eğer pozisyonel vertigonuz var ise yavaş ve dengeli hareketler de vertigo krizlerini engellemeye yardımcı olabilir.

Günlük Hayatta Nelere Dikkat Edilmeli?

Baş dönmesi şikâyeti olan kişilerde, tanı konup tedavi tamamlanana kadar şu önlemler düşme ve yaralanma riskini azaltır:

• Yataktan ya da oturduğunuz yerden aniden kalkmayın; önce birkaç saniye oturun, sonra ayağa kalkın.
• Başınızı hızlı çevirmekten ve uzun süre öne eğik tutmaktan kaçının.
• Baş dönmesi sürerken araç kullanmayın; merdivende, yüksekte ya da kesici-delici aletlerle çalışmayın.
• Tuz, kafein ve alkolü azaltın. Meniere hastalığında tuz kısıtlaması tedavinin bir parçasıdır.

Vertigo Krizinde Ne Zaman Doktora Görünmek Gerekir?

Vertigo krizinde doktora görünmek kimi zaman elzemdir. Buna karar vermek için kriz sırasında gelen belirtileri gözden geçirmek gerekir. Kriz sırasında aşağıdaki bulgular varsa dikkatli olmak gerekir:

• İşitme kaybı,
• Kulakta çınlama ya da uğultu,
• Kulakta yüksek baskı ve basınç hissi,
• Kulakta akıntı,
• Kusma,
• Konuşma bozukluğu,
• Çift görme,
• Yürümekte zorlanma, el ve ayak hareketlerinde uyumsuzluk,
• Gözlerde kontrol edilemeyen anormal hareketler,
• Bilinç kaybı olması halinde uzmana danışmak gerekir.

Bu belirtiler kulak burun boğaz ya da nöroloji alanının incelemesi gereken ciddiyettedir. Tüm bunların haricinde uzun süren vertigo ataklarında öncelikle vertigo tanı ve tedavi açısından tam donanımlı bir klinikte kulak burun boğaz hekimine görünülmelidir.

Vertigo Tanısı Nasıl Konur?

Vertigo tanısının konması için doktora gidildiğinde hekim ilk olarak hastaya nasıl bir his duyduğunu tarif etmesini ister. Daha sonra altta yatan nedenin bulunması gerekir. Bu amaçla merkezi sinir sistemi ve iç kulakla ilgili gerekli testler yapılır. Hekim hastanın durumunu göz önünde bulundurarak farklı türden testler talep edebilir. En çok yapılan testler arasında şunlar yer alır:

• VNG ( Videonistagmografi )
• VHİT ( Video head impuls test )
• Dix-hallpike ve roll testi ( Pozisyonel testler )
• Bilgisayarlı dinamik postürografi
• VEMP
• Kalorik test
• Odyometri
• Timpanometri
• MR
• BT
• İç kulak MR
• Doppler ultrasonografi
• Detaylı kan tahlili

Tedavinin planlanması için öncelikle tanı konması gerekir. Her hastanın test sonuçları farklı çıkacaktır. Dolayısıyla tedavi planlamasının test sonuçlarına göre tespit edilen hastalığa göre yapılması gerekir.

Muayenede kullandığınız ilaçlar da sorulur; bazı ilaçların yan etkisi baş dönmesi olabilir. Böyle bir durumda ilacınızı kendi başınıza bırakmayın, ilacı yazan hekimle görüşün.

Vertigo Nedenleri Nelerdir?

Vertigo nedenleri en fazla merkezi sinir sisteminden ya da iç kulaktan kaynaklanabilir. En sık görülen vertigo tipi BPPV’dir. Bu vertigo türünde şiddetli baş dönmeleri görülür. Genellikle yaşla veya stresle birlikte görülme ihtimali artar

Hastalığın belirtileri şiddetli olduğunda kişileri rahatsız ederek hayat kalitesinde düşüşe neden olur.Bu nedenle uzun süre tedavi edilmeyen vertigo atakları ve dengesizlik şikayeti depresyon, anksiyete ve panik atağa sebep olabilir.

Vestibüler nörit dediğimiz iç kulakta meydana gelen iltihap vertigoya neden olabilir. Bu hastalık ani vertigo krizi ve kusma başlatır. Çoğu zaman vertigo öncesinde gribal enfeksiyonlar görülebilir.

Diğer yaygın hastalık Meniere olarak adlandırılır. Bu hastalığa sahip kişilerde kulakta uğultu ve işitme kaybı ortaya çıkabilir. Hastalık ataklar halinde gelir. Hastalığın yatışma dönemleri de vardır. Hastalığın neden meydana geldiği hala tam olarak bilinmiyor. Ancak bazı etmenlerin bu hastalığın oluşmasına neden olabileceği biliniyor.

Vertigo için Tedavi Nasıl Yapılmalıdır?

Vertigo tedavisi yapılması için öncelikle hastalığa neden olan durumları tespit etmek gerekir.

Meniere hastalığından dolayı vertigo olan kişiler için ise tedavi olarak idrar söktürücü ilaçlar ve tuzsuz diyet verilir. Vertigo hastanın tedavi önerilerine uymasıyla hafifler ya da ortadan kalkar.

Benign paroksizmal vertigo ( Kristal oynaması ) hastası olan kişilerde hastaya hekimlerin pozisyonel manevra yapması gerekir. Profesyonel şekilde yapılan manevralarla birlikte otolit taşları olması gerekn keseye tekrar yerleştirilir . Eğer hasta düzelmezse iç kulağa yönelik cerrahi tedavi yöntemleri düşünülebilir. BU durum nadir görülmektedir.

BPPV’si olan hastaların tedavi süresi boyunca mutlaka ani hareketlerden kaçınmaları gerekir. Ayrıca bol dinlenmeli ve yorulmaktan kaçınmalıdır.  Bol miktarda sıvı tüketmek de hastalığa iyi gelecektir. Bu kişilerin yüksekte çalışmaması önemlidir. Tehlikeli cihaz da kullanılmamalıdır.