Vertigo ve Baş Dönmesi

Vertigo Manevrası Nasıl Yapılır?

Op. Dr. Fuat Güder
Yazan ve tıbbi olarak gözden geçiren: Op. Dr. Fuat Güder Kulak Burun Boğaz Uzmanı · Son güncelleme: · 6 dk okuma
Bu Yazıda
  1. Semont Manevrası Nedir?
  2. Vertigo Nedir?
  3. Vertigo Tanısı Nasıl Konur?
  4. Vertigo Nedenleri Nelerdir?
  5. Vertigo Belirtileri Nelerdir?
  6. Vertigo Nasıl Tedavi Edilir?
  7. İç Kulak Sorunlarına Bağlı Olarak Vertigo Tedavisi Nasıl Yapılır?
  8. Beyin Tümörlerine Bağlı Olarak Oluşan Vertigo Tedavisi Nasıl Olur?
  9. Travmalara Bağlı Olarak Oluşan Vertigo Tedavisi Nasıl Olur?
  10. Psikolojik Sorunlara Bağlı Olarak Oluşan Vertigo Tedavisi Nasıl Yapılır?
  11. Vertigoda Beslenme ve Uyku Etkisi Nedir?
Hızlı Yanıt

Vertigo manevraları (Epley ve Semont), iç kulakta yerinden oynayan kristallerin baş ve gövdeye verilen belirli pozisyonlarla yeniden yerine gönderilmesini sağlar; kristal oynamasına bağlı baş dönmesinde (BPPV) kullanılır. Hangi kulağın ve hangi kanalın etkilendiği muayenede belirlenir, manevra buna göre seçilir; yanlış tarafa yapılan manevra şikayeti geçirmez. Bu nedenle ilk manevranın hekim tarafından yapılması önerilir.

Op. Dr. Fuat Güder, vertigo manevrası sırasında sırt üstü yatan hastanın başını 45 derece çevirip destekliyor

Vertigo manevrası anlık olarak baş dönmesinin geçmesi için yapılır. Vertigo manevrası yönteminde vertigo sol kulakta oluştuysa kafa 45 derecelik açıyla sola çevrilir. 45 derecede kafa omuza yetişmez. Daha sonra hasta uzandığında omuzlarının arasına gelecek şekilde bir yastık yerleştirilir.

Böylece hasta uzandığında kafası yatakta 45 derecelik açıyla kalacaktır. Bu pozisyonda 30 saniye hareketsiz durulmalıdır. Daha sonra hasta kafasını 90 derece sağa doğru çevirir. Bu hareket kafa kaldırılmadan yapılmalıdır. Bu şekilde de 30 saniye hareketsiz beklenir.

Baş ve vücut beraber yataktan kaldırılmadan sağa doğru çevrilir. Bu durumda hasta yere bakıyor gibi olur. Bu pozisyonda da 30 saniye beklenir. Bu prosedürler vertigo tedavisinde önemlidir. Eğer vertigo sağ kulaktan geliyorsa aynı hareketler tam tersi şekilde yapılır.

Doktor kontrolünde yapılması gereken bu manevra epley manevrası olarak bilinir. Oldukça basit ve etkili bir tedavi yöntemidir.

Bu hareketler bittikten sonra hasta bir süre yatakta kalmalıdır. Kendini iyi hissettikten sonra ayağa kalkmalıdır.

Semont Manevrası Nedir?

Baş dönmesi sol taraftan gelince semont manevrası uygulanır. Uygulamada öncelikle yatağın kenarına oturulur. Kişi sağ tarafına 45 derece ile başını çevirir. Bu pozisyondayken hızlıca sol tarafa doğru yatılır. 30 saniye bu şekilde yatılı olarak kalınır.

Daha sonra yatağın karşı ucuna uzanmak için hızlı bir hareketle yön değiştirilir. Ancak bu harekette kafanın yönü değiştirilmez. 45 derecelik açıda 30 saniye bu şekilde beklenir. Daha sonra yavaş bir şekilde oturma pozisyonuna geri dönülür.

Bir süre yatakta oturduktan sonra uygulama biter. Sağ kulaktan gelen baş dönmeleri için bu hareketleri tam tersi yönde yapmak gerekir. Bu hareketler günde 3 kere yapılmalıdır. Vertigo tedavisinde etkili olan bu yöntem sayesinde kulak içi kristallerinin normal yerlerine gelmesi sağlanır.

Vertigo Nedir?

Baş dönmesi olarak adlandırılan vertigo vücuttaki bazı mekanizmaların bozulmasına bağlı oluşan sersemlik halidir. Vertigo bir hastalık değil herhangi bir hastalığın semptomudur. Vertigoda kişi kendisiyle beraber etraftaki eşyaların da döndüğünü hisseder. Zeminin ayaklarının altından kaydığını hisseden kişi bu durumdayken fiziksel aktivitelerini yapamaz. Vertigo anında kişi kendisini güvene almalıdır.

Baş dönmesi ile beraber baş ağrısı ve yorgunluk gibi belirtiler de görülür. Kulak çınlaması da görülen vertigo toplumda her 100 kişiden 5’inde görülen bir rahatsızlıktır. Vertigoya neden olan hastalığı bulmak için önemli testler ve tetkikler yapılmalıdır. Birçok hastalığa bağlı olarak geliştiği için tanısı biraz zaman alır. Ancak tanı konduktan sonra tedavi kısa sürede başarıya ulaşır.

Vertigo Tanısı Nasıl Konur?

Vertigoda tanı koymadaki ilk aşama hastaya hissettiği dönmenin tarif edilmesidir. Numaralar verilerek hastadan baş dönmesini numaralandırması istenir. Daha sonra bir takım test ve tetkiklere başlanır. Bunların başında hiç kulaktan enfeksiyon oluşumu olup olmadığıdır.

Yapılan testlerde enfeksiyonlar rastlandığında vertigonun bundan dolayı oluştuğu anlaşılır. Kulak denge mekanizmalarında bir sorun yoksa merkezi sinir sistemine bakılır. Kafa travması veya herhangi bir çarpmadan vertigo oluşumu görülebilir.

Vertigo beyinde oluşan i veya kötü huylu tümörlerden de kaynaklanıyor olabilir. Beyin MR’leri çekildikten sonra bu ortaya çıkar. MR’ler temizse başka bir sebep bulunur. Vertigo psikolojik olarak da ortaya çıkmış olabilir. Bu bakımdan kişinin mental sağlığı hakkında da testler yapılmalıdır.

Vertigo Nedenleri Nelerdir?

Vertigo birçok hastalığa bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bu rahatsızlıkların başında kulağın denge mekanizmalarındaki sorunlar gelir. İç kulakta meydana gelen iltihaplanmalar ve denge kristallerinin yer değiştirmesi sonucu ağır baş dönmeleri görülür.

  • Bu enfeksiyonun geçmesi ve denge tozcuklarının yerine gelmesi ile baş dönmeleri de durur. Herhangi bir kaza da vertigoya neden olabilir. Kazadan hemen sonra vertigo görülmeyebilir bir sene sonrasında bile baş dönmeleri ile karşı karşıya kalınabilir. Vertigo nedenleri genel olarak şunlardır:
  • Akustik nörinom
  • Beyin kanaması
  • Beyin damarlarında tıkanma veya daralma
  • Boyun yaralanmaları
  • Kafa travmaları
  • Düşük kan şekeri
  • Diyabet
  • Anksiyete
  • Panik atak
  • Multipl Skleroz (MS)
  • Meniere hastalığı
  • Kulak enfeksiyonları
  • Beyin tümörleri
  • Kızamık
  • Kızamıkçık
  • Kabakulak
  • Herbes
  • Çocuk felci
  • Hepatit
  • EBV virüsleri gibi rahatsızlıklar vertigoya neden olur.

Vertigo Belirtileri Nelerdir?

Kişi kendisinin veya etrafındaki nesnelerin döndüğünü hissettiğinde vertigo olmuş olabilir. Bununla beraber kulak çınlaması, mide bulantısı, kusma, terleme ve anormal göz hareketleri de eklenince vertigo belirtileri tamamlanmış olur. Bu belirtilerin sıklaşması ile beraber kişinin yaşam fonksiyonları durma noktasına gelir. Sağlıklı bir yaşam ve günlük aktiviteleri yerine getirme zorlaşır.

Vertigo belirtileri görüldükten sonra daha ciddi komplikasyonlar da görülebilir. Vertigo manevrası ile bu komplikasyonlar saptanabilir. Bu komplikasyonlar görüldüğünde acil olarak bir sağlık kuruluşuna gidilmelidir.

  • Çift görme
  • Konuşma problemleri
  • Baş ağrısı
  • Kol ve bacaklarda güçsüzlük ve uyuşma
  • Dengede kayıp
  • Bilinç bulanıklığı ve bilinç kaybı gibi sorunlar baş dönmesine eşlik edince tıbbi yardım zorunlu hale gelir.

Vertigo Nasıl Tedavi Edilir?

Vertigo tedavisi altında yatan nedene bağlı olarak yapılır. Vertigoyu oluşturan hastalık öncelikle saptanır. Daha sonra buna uygun bir tedavi programı hazırlanır. Vertigoya neden olan hastalığın ciddiyetine bağlı olarak tedavi de zorlaşır. Bazı vertigo çeşitleri kendi başına iyileşebilirken bazılarında da cerrahi müdahaleler gereklidir.

İç Kulak Sorunlarına Bağlı Olarak Vertigo Tedavisi Nasıl Yapılır?

İç kulakta enfeksiyon varsa vertigo oluşumu görülür. İç kulaktaki denge kristallerinin yer değiştirmesi ile baş dönmeleri oluşur. Bunu tedavi ettirmek için çeşitli fiziksel egzersizler yapılabilir. Bu egzersizler denge kristallerinin yerlerine gelmesini sağlar.

Aynı şekilde kulakta oluşan enfeksiyonu geçirmesi için antibiyotikler de kullanılır. Antibiyotik tedavisinde başarı sağlanamadığında cerrahi müdahale ile enfeksiyon alınır. Kulaktaki iltihaplar alındıktan sonra baş dönmelerinin de geçtiği görülecektir.

Beyin Tümörlerine Bağlı Olarak Oluşan Vertigo Tedavisi Nasıl Olur?

Beyinde iyi veya kötü huylu tümörlerin gelişimi görülebilir. Bu tümörler kişide baş dönmesi, baş ağrısı ve çeşitli sorunlara neden olur. Beyinde tümörler saplandığında cerrahi müdahale ile alınması gerekir. Aksi takdirde tümörler beyinde gelişerek baş dönmelerinin ataklarını da sıklaştırabilir. Bunu önlemek için acil bir şekilde ameliyat gereklidir.

Travmalara Bağlı Olarak Oluşan Vertigo Tedavisi Nasıl Olur?

Bazı kafa ve boyun travmalarında uzun süre hiçbir sorun gözlenmez. Ancak ani baş dönmeleri ile karşı karşıya kalınabilir. Bu gibi durumlarda kafada oluşan hasarlar gittiğinde vertigo da iyileşmiş olur. Kafa travmalarında genellikle kendi kendine iyileşme görülür. Ancak uzun süre baş dönmesi görülmedikten sonra ani bir şekilde ortaya çıktıysa tıbbi destek alınmalıdır.

Psikolojik Sorunlara Bağlı Olarak Oluşan Vertigo Tedavisi Nasıl Yapılır?

Bu gibi durumlarda psikolog desteği alınmalıdır. Kişiye psikoloğa gittiğinde ilaç tedavisi almak zorunda değildir. Psikologla iyi bir iletişim de vertigonun geçmesine yardımcı olabilir. Bu nedenle psikolojik sorunlarda kesinlikle psikolog desteği alınmalıdır.

Vertigoda Beslenme ve Uyku Etkisi Nedir?

Beslenmenin bütün vücut mekanizmaları üzerindeki etkisi büyüktür. Bu nedenle sağlıklı bir beslenme sağlıklı bir vücut yapısı demektir. Sağlamak için kişiye sağlıklı ve dengeli bir beslenme diyeti yapmalıdır. Dondurulmuş ve paket gıdalar kişinin sağlığını bozarak vertigo ataklarının artmasında etkili olur.

Mevsiminde toplanan taze sebze ve meyvelerle beslenme önemlidir. Aynı zamanda protein ağırlıklı ve sağlıklı diyetler de yapılabilir. Uykunun vertigo üzerindeki etkisi de büyüktür. Kişi yorgun ve halsiz olduğunda vertigo kendini daha belirgin bir halde gösterir.

Dinlenmiş bir vücut ve uykusunu almış bir bireyin vertigoya yakalanması daha düşük bir ihtimaldir. Bu nedenle uykunun kaliteli ve tam alınması önemlidir. Vertigo manevrası yönteminin yanında diğer yöntemler ile de tedavi sağlanır.

Ne Zaman Hemen Doktora Başvurmalı?

  • Baş dönmesiyle birlikte konuşma bozukluğu, yüzde kayma, kolda ya da bacakta güçsüzlük veya uyuşma varsa acil servise başvurun
  • Çift görme, yutma güçlüğü ya da ayakta duramayacak kadar dengesizlik varsa
  • Hayatınızda yaşadığınız en şiddetli baş ağrısı eşlik ediyorsa
  • Baş dönmesi başa darbe aldıktan sonra başladıysa
  • Ani işitme kaybı eşlik ediyorsa
  • Kusma nedeniyle sıvı alamıyorsanız
Op. Dr. Fuat Güder
Yazan ve tıbbi olarak gözden geçiren Op. Dr. Fuat Güder

Kulak Burun Boğaz ve Baş-Boyun Cerrahisi Uzmanı. İstanbul Ataşehir İçerenköy'deki Asya KBB Kliniği'nde kulak, burun ve boğaz hastalıklarının değerlendirmesini hekim takibiyle yürütmektedir.

Hekimi tanıyın

İlgili Yazılar

Şikayetleriniz Sürüyorsa

Baş dönmesinin nedenini değerlendirmek için Op. Dr. Fuat Güder ile İstanbul Ataşehir'de görüşebilirsiniz.

Bu sayfadaki içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi süreçleri hekim tarafından bireyselleştirilir; her durumda hekim takibi şarttır.